Τι είναι το "στρώσιμο"?

Γηράσκουμε αεί διδασκόμενοι...
Απάντηση
Άβαταρ μέλους

Συγγραφέας θέματος
Vag
Συντονιστές
Συντονιστές
Δημοσιεύσεις: 6767
Εγγραφή: 15 Φεβ 2013, 19:34
Τόπος διαμονής: Μπατιρολανδη
Moto: tiger 1050
Κράνος: HJC RPHA - 10plus
Έχει κάνει like: 70 φορές
Έχει δεχθεί like: 45 φορές
Ηλικία: 49

Τι είναι το "στρώσιμο"?

#1

Δημοσίευση από Vag » 05 Απρ 2013, 18:43

Ενα πολυ ενδιαφερον αρθρο που εξηγει ακριβως τι ειναι και τι σημαινει το στρωσιμο ενος κινητηρα και γιατι οι κατασκευαστες συνιστουν το παραδοσιακο ''αργο'' στρωσιμο...

Τι είναι το "στρώσιμο"?Με τον όρο "στρώσιμο" ή "ροντάρισμα" ή "run-in" ή "break-in" ή "rodage" ή "rodaggio"-ή όπως αλλιώς θες, πες το!- αναφερόμαστε στο πρώτο διάστημα λειτουργίας ενός κινητήρα ή άλλου μηχανικού συγκροτήματος μετά την ολοκλήρωση της συναρμολόγησής του.

Το "ροντάρισμα" (εκ του γαλλικού rodage) σημαίνει "λείανση δια της τριβής" και, στην πραγματικότητα, αποτελεί το τελικό στάδιο συναρμολόγησης ενός μηχανικού συγκροτήματος και δη ενός κινητήρα. Κρατήστε το "τελικό στάδιο συναρμολόγησης",γιατί πάνω σε αυτό το στοιχείο θα στηριχθεί όλη η ακόλουθη συζήτησή μας!

Τι επιδιώκουμε με το στρώσιμο?Πρώτ' απ' όλα, να πάρει μπροστά το ευλογημένο για να μπορέσει να στρώσει, αλλά αυτή είναι μια συζήτηση που αν την πιάσουμε θα ξεφύγουμε εντελώς από το θέμα αυτής της στήλης. Κατά τα άλλα, το στρώσιμο έχει σκοπό να μας δώσει ένα μοτέρ αξιόπιστο,μακρόβιο και, πάνω απ' όλα δυνατό: με άκαμπτη απόδοση για εκατομμύρια δυνατές πιστονιές ορθάνοιχτου γκαζιού και πορτοκαλοκόκκινων ρυθμών περιστροφής! Φυσικά,κανένα στρώσιμο δεν πρόκειται να σώσει ένα μοτέρ που τρώει σκίσιμο προτού προλάβει καν να ζεσταθεί (δεύτερο κρατούμενο...), στα χέρια του Μέγα Καφτολέοντος, ο οποίος για το μοντάρισμα είχε απευθυνθεί στον Δον Ματσακώνη και για τη ρύθμιση στον -επίσης ευγενή- Κόμη Δενεχει ανάγκη. Και μετά από τη μικρή αυτή διευκρίνιση, to put the recordstraight, περνάμε στο...Γιατί τα μοτέρ θέλουν στρώσιμο?Οπως εμείς δεν ξεφυτρώνουμε μια ωραία πρωία στην αγκαλιά της μητέρας μας, έτσι καιτα μοτέρ δεν βρίσκονται από το πουθενά μέσα σ' ένα μηχανοστάσιο, ready to rev... Αρκεί ν' αναλογιστεί κανείς τα βασικά δομικά και λειτουργικά εξαρτήματα ενός τυπικού σύγχρονου τετρακύλινδρου μοτέρ, από πού προέρχονται και πώς κατέληξαν μέσα στο μοτέρ μας...


Εχουμε και λέμε: τσάκω από μια τετράδα κυλίνδρους ή εμβολοχιτώνια, έμβολα, πείρους ,μπιέλες και μια ντουζίνα ελατήρια εμβόλων, δυο εκκεντροφόρους με δεκάξι ωστήρια ή κοκοράκια, άλλες τόσες βαλβίδες και, φυσικά, ισάριθμες έδρες κι οδηγούς βαλβίδων,δεκαοχτώ κουζινέτα (δέκα βάσης στροφάλου και οκτώ μπιελών), μια αντλία λαδιού, έναζευγάρι αντικραδασμικούς άξονες... Ξέχασα τίποτε σημαντικό? Βάλε και καμιά εκατον πενηνταριά τρύπες σε μπλοκ, κυλινδροκεφαλή, στρόφαλο και λοιπά εξαρτήματα,μέσα στις οποίες είτε θα γυρίσουν και θα παλινδρομήσουν όλα αυτά, είτε θα διοχετευθεί λάδι προκειμένου να μην κολλήσει το μοτέρ στο μιζάρισμα. Λαμπρά!

Το "κλου της υπόθεσης" είναι ότι όλα αυτά ξεκίνησαν την καριέρα τους ως μετάλλευμα που, μετά από μια σειρά διεργασιών ώστε να μετατραπεί στο προδιαγραφόμενο από τον κατασκευαστή κράμα, χυτεύθηκε ή σφυρηλατήθηκε ή πρεσαρίστηκε για να έρθει στο επιθυμητό σχήμα και, σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπέστη σωρεία μηχανουργικών κατεργασιών κοπής και λείανσης προκειμένου να αποκτήσει τις σωστές διαστάσεις και την κατάλληλη τραχύτητα επιφανείας. Φυσικά, στο ενδιάμεσο όλων αυτών, το κάθε εξάρτημα(πλέον) έφαγε στη μάπα και κάμποσες θερμικές κατεργασίες ώστε να αποκτήσεισυγκεκριμένη σκληρότητα, ελαστικότητα και λοιπά μεταλλουργικά χαρακτηριστικά.

Τι καλά που ήταν όταν, ως μετάλλευμα, κοιμόταν στην αγκαλιά της μάνας γης, παρέα με τα ρέστα από τους δεινόσαυρους και τους μετεωρίτες...Ξέρω τι σκέφτεσαι: "Πωπώωωωω! Ολα αυτά τα... ταλαίπωρα πρέπει να είναι σε πολύχάλια ψυχολογία, μετά από τόσο πακέτο που έφαγαν για να μπουν στο μοτέρ μου!Φυσικά και θέλουν ντάντεμα όσο είναι 'μωρά', πρέπει να 'στρώσουν' για να συνηθίσουν στο νέο τους περιβάλλον και να μάθουν τα νέα τους καθήκοντα!" STOP! Εδώ είναι που πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τι συμβαίνει σε μια μηχανή τη στιγμή που λειτουργεί, ποιες ισορροπίες διαταράσσονται την ώρα που παίρνει μπροστά ή που σβήνει, και τι μπορούμε να κάνουμε για όλα αυτά ώστε να κάνουμε τη ζωή της πιο μακρά και εύκολη... Γιατί το "στρώσιμο",από μόνο του, δεν είναι η πανάκεια...Στρώσιμο = τριβή θερμική εξισορρόπηση .
Αυτή είναι η... εξίσωση στρωσίματος, η οποία μας βοηθά να καταλάβουμε τα "γιατί".Εσύ, ο ανυπόμονος: μη βιάζεσαι, χωρίς το "γιατί" η εκτέλεση του "πώς" είναι αμφίβολη,επισφαλής και συνήθως λανθασμένη -ή, για να μην το πάρεις και προσωπικά, όχι απαραίτητα η πλέον ωφέλιμη και αποδοτική... Δώσε βάση, λοιπόν: στο στρώσιμο μας ενδιαφέρει να τριφτούν σωστά μεταξύ τους τα εξαρτήματα που ενδέχεται να υποστούν τριβή μετάλλου με μέταλλο και να "καλμάρουν" τα εξαρτήματα που τραβάνε ακόμη ζόρια από τις θερμικές κατεργασίες της κατασκευής τους. Για να γίνουν όλα αυτά σωστά, το μοτέρ πρέπει να βρίσκεται πάντα και μόνο σε θερμοκρασία λειτουργίας και να μην ζορίζεται κρύο ούτε να πιέζεται σε βαθμό που να ζεματίσει τα λάδια ή τα νερά του. Είναι σαν τον αθλητή: πρέπει τραβήξει ζόρι για να ζεσταθεί πριν από τον αγώνα, αλλά προσέχει και να μην καεί στο ζέσταμα...

Αρχή στρωσίματος η λίπανση ..
Τα πάντα (ή σχεδόν...) στο στρώσιμο γίνονται για να εξυπηρετήσουν τη λίπανση. Τόσο η τριβή των εξαρτημάτων μεταξύ τους όσο και η θερμική εξισορρόπηση των εξαρτημάτων,αποσκοπούν στην εξασφάλιση των ιδανικών ανοχών κάτω από όλες τις συνθήκες. Οι ανοχές είναι ο ζωτικός χώρος μεταξύ των συνεργαζόμενων εξαρτημάτων: ο χώρος στον οποίο θα "τρυπώσει" το λάδι για να αποτρέψει την επαφή μετάλλου με μέταλλο. Σκοπός,ωστόσο, δεν είναι απλά να βρεθεί το λάδι στα διάκενα των ανοχών, αλλά και να παραμείνει εκεί όταν οι δυνάμεις που ασκούν τα εξαρτήματα μεταξύ τους τείνουν να το εκτοπίσουν. Το μυστικό έγκειται στην υφή των επιφανειών που συνεργάζονται μεταξύ τους. Ακόμη και η πιο λεία επιφάνεια, αν τη δεις στο μικροσκόπιο, είναι γεμάτηανωμαλίες: μικροσκοπικούς πόρους, γραμμές, γρατζουνιές και πάει λέγοντας. Αυτή η τραχύτητα της επιφάνειας, είτε είναι ορατή με το μάτι (όπως λ.χ. στους κυλίνδρους) είτε αόρατη (λ.χ. η μικροτραχύτητα της επιφάνειας ενός ωστηρίου ή κουζινέτου), είναι ο παράγοντας που εξασφαλίζει τη συγκράτηση λαδιού στις συνεργαζόμενες επιφάνειες.Πώς σχηματίζεται η λιπαντική μεμβράνη?Πες ότι πλένεις το αυτοκίνητό σου, και βλέπεις τη μπογιά που έχει θαμπώσει κι έχει κάνει "αράχνες" από τη βούρτσα του βενζινάδικου. Καθώς το ξεπλένεις με τη μάνικα,βλέπεις ότι το νερό κολλάει πάνω στη βαφή και σχηματίζει μεγάλες μονοκόμματες επιφάνειες, ένα φιλμ νερού πάνω στη βαφή. Ξενερώνεις και το πλακώνεις στο κερί. Μετά ξαναδοκιμάζεις την τύχη σου με τη μάνικα, και βλέπεις ότι το νερό δεν κάθεται πάνω στη στιλβωμένη επιφάνεια παρά κατρακυλάει και την αφήνει σχεδόν στεγνή.

Κλειδί στη μίζα?
Τι θα γίνει αν ο πελάτης πάρει ένα άστρωτο μοτέρ και πάει ταξίδι 300km στα κόκκινα, χωρίς τη ρουτίνα επιτάχυνσης - ρολαρίσματος και χωρίς αλλαγή λαδιών, επειδή ο κατασκευαστής του λέει να μην "στρώσει" το μοτέρ του? Κατά πάσα πιθανότητα δεν θα μείνει κόλυβο, κι ο κατασκευαστής θα φάει αυτογκόλ από την εγγύηση. Ετσι, μολονότι τα μηχανήματα και οι μέθοδοι κατασκευής έχουν εξελιχθεί πολύ, οι κατασκευαστές δεν βάζουν το χέρι τους στη φωτιά για ένα μοτέρ μαζικής παραγωγής που δεν ξέρουν σε τι χέρια θα πέσει. Συν τοις άλλοις, παίζει και το Marketing. Πώς θα σουζητήσουν να κάνεις δυο αλλαγές λαδιών μέσα σε μια βδομάδα? Ας είναι καλά το φίλτρο... Ετσι κι αλλιώς, νορμάλ μοτέρ είναι, τίγκα στις ασφαλιστικές δικλείδες, καλά λάδια έχει από το εργοστάσιο, πίστευε και μη ερεύνα... Τα καθαρόαιμα, όμως, δεν είναι έτσι...Από την άλλη, ποιος μοτερίστας θα βάλει τα χέρια του για να βγάλει τα μάτια του, όταν μεγάλο ποσοστό τους δεν έχουν τρόπο να ελέγξουν (ή ακόμη και να ορίσουν) το αποτέλεσμα που ζητάνε από το ρεκτιφιέ? Ποιο ρεκτιφιέ θα εμπιστευθεί τον κάθε μοτερίστα,όταν δεν ξέρει πού και πώς δένει το μοτέρ? Αυτό είναι μια άλλη μεγάλη μαύρη αλήθεια,παντού και όχι μόνο στην Ελλάδα...Δε με πείθεις...Πες μου έναν πιο "νορμάλ" τρόπο να στρώσω... ΟΚ, λοιπόν, για όσους εξακολουθούν να πιστεύουν πως "ο φόβος φυλάει τα έρημα", ακολούθησε το πρώτο μέρος της"ανορθόδοξης" διαδικασίας και, για τα πρώτα 1.000-1.500km μην ξεπερνάς το 50% του κόφτη.Ωστόσο οι επιταχύνσεις - ρολαρίσματα είναι must, ιδίως στα πρώτα km. Ακόμη κι αν θεωρείς υπερβολή την αλλαγή λαδιού στη μια ώρα, μην τα κρατήσεις περισσότερο απ'όσο διαρκέσει το στρώσιμο. Εφόσον το μοτέρ στρωθεί σωστά, το λάδι θα είναι γεμάτο μικροσκοπικά ρινίσματα (κυριολεκτικά, της τάξης των 2-3micron) που δεν δύναται να συγκρατήσει το φίλτρο λαδιού.Λάδια στρωσίματος?Αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο. Ανεξάρτητα από τη σχολή στρωσίματος που πρεσβεύεις, ουδείς αμφισβητεί την ύπαρξη ειδικών λαδιών στρωσίματος. Περί τίνος πρόκειται? Στην ουσία πρόκειται για ορυκτέλαια ή "ημισυνθετικά" λάδια (δηλαδή ορυκτέλαια με συνθετικά πρόσθετα) με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά όπως το σχετικά "λεπτό" ιξώδες-τα περισσότερα είναι μονότυπα SAE 30 ή SAE 40, ελάχιστα δε είναι SAE 10W-40 ή 15W-50. Κοινό τους χαρακτηριστικό η αυξημένη περιεκτικότητα σε αντιτριβικές φωσφορικές ενώσεις (της τάξης των 1.200-1.500ppm), οι οποίες λειτουργούν σαν"μεταλλική ασπίδα" κάθε φορά που πρόκειται να σημειωθεί απευθείας επαφή μετάλλου με μέταλλο, σε απορρυπαντικά πρόσθετα (για να καθαρίζουν αμέσως τις κοιλάδες της τραχύτητας από κατάλοιπα καύσης και μικροσκοπικά ρινίσματα) και σε πρόσθετα που βελτιώνουν την ικανότητα του λαδιού να διατηρεί τα σωματίδια σε αιώρηση.

Τα σύγχρονα συνθετικά λάδια, προκειμένου να συμμορφωθούν με τις πιο πρόσφατες προδιαγραφέςAPI, έχουν περιορίσει σε μεγάλο βαθμό αυτά τα φωσφορικά επειδή προκαλούν πρόωρη γήρανση των καταλυτικών μετατροπέων. Ωστόσο, ακόμη κι αν δεν έχεις πρόσβαση σε λάδι στρωσίματος, μπορείς κάλλιστα να χρησιμοποιήσεις ένα καλό ορυκτέλαιο για επαγγελματικούς κινητήρες Diesel: οι ανάγκες αυτών των κινητήρων είναι ούτως ή άλλως τέτοιες που απαιτούν από το λάδι τους να έχει πολλά φωσφορικά, πολλά απορρυπαντικά και άφθονους εναιωρητές.Και γιατί ορυκτέλαιο?Γιατί αντίθετα με κάποια συνθετικά (ιδίως όσα έχουν ως βάση τους εστέρες), τα ορυκτέλαια καίγονται αρκετά δύσκολα και, όταν καίγονται, αφήνουν ως κατάλοιπο σχετικά μαλακή "στάχτη" που δεν μπορεί να φθείρει εύκολα τους κυλίνδρους. Από την άλλη,κάποιες συνθετικές φόρμουλες λαδιού αφήνουν πολύ σκληρά εξανθρακώματα μετά την καύση τους, τα οποία είναι σε θέση να δυσχεράνουν το στρώσιμο... Σε κάθε περίπτωση,τα λάδια στρωσίματος προορίζονται γι' αυτό και μόνο το σκοπό, δεν είναι για να τα κρατήσεις 10.000km ούτε για να τα τηγανίσεις στους 110 οC."Τα συνθετικά λάδια προστατεύουν τόσο καλά τον κινητήρα που δεν του επιτρέπουν ναστρώσει". Αυτό τείνει προς το urban legend. Εξηγήσαμε εξαρχής ότι το στρώσιμο"ξυρίζει" τα μυτερά όρη της λείανσης των κυλίνδρων, τα οποία εξέχουν πάνω από το λιπαντικό φιλμ. Ισως ένα συνθετικό λάδι να επιβραδύνει σε κάποιο βαθμό τη "φθορά"των ελατηρίων, καθώς αυτά ξυρίζουν τα τοιχώματα των κυλίνδρων, ωστόσο τοφαινόμενο θα επηρεάσει έντονα μόνο μοτέρ που στρώνονται "νωχελικά" και που δεν βλέπουν τέρμα γκάζι (έστω και με συγκρατημένες rpm) στα πρώτα τους km...


Πολλά μας τα 'πες...Γι' αυτό και θα συνοψίσω... Αν, όταν ήσουν παπόβιος πιτσιρικάς, κορόιδευες τον κολλητό σου που έλεγε ότι αν δεν σκίσεις το μοτέρ στο στρώσιμο το μηχανάκι θα είναι"σφιχτό" και δεν θα πηγαίνει, τώρα μπορείς να το ξανασκεφτείς... Τώρα ξέρεις ότι αυτό που ο κόσμος αντιλαμβάνεται ως "σφιχτό" είναι απλά ένα αυξημένο ποσοστό απωλειών συμπίεσης από τα ελατήρια των εμβόλων, το οποίο μπορεί να αποφευχθεί με "επιθετικό"στρώσιμο. Το μυστικό είναι στο τέρμα γκάζι και στις επιταχύνσεις - ρολαρίσματα. Ανθες τοmaximum από το καινούριο σου μοτέρ, φρόντισε να εξασφαλίσεις τις κατάλληλες συνθήκες λειτουργίας και μην φοβάσαι να το "κυνηγήσεις". Από την άλλη, αν έχεις τις αμφιβολίες σου για το build ή αυτό το concept σου φαίνεται παρακινδυνευμένο, μείνε στα"παλιά" και συμβιβάσου με την ιδέα ότι το μοτέρ σου θα μπορούσε να πηγαίνει λίγο καλύτερα με μια άλλη τεχνική στρωσίματος...

ΠΗΓΗ..scribd.com


Αν θες να νιώθεις πλούσιος, απλά μέτρα όλα τα πράγματα που έχεις τα οποία δεν αγοράζονται με χρήματα.

Άβαταρ μέλους

N1kolas
Μέλη
Μέλη
Δημοσιεύσεις: 206
Εγγραφή: 15 Μαρ 2013, 12:56
Τόπος διαμονής: Piraeus
Moto: Yamaha FZX 250 Zeal
Ηλικία: 27

#2

Δημοσίευση από N1kolas » 24 Οκτ 2013, 20:15

Οπότε έχω κάνει καλό στρώσιμο για να έχω φτάσει τα 140km/h μόνο με K&N ! :P
In the deep hardware world of section hdd's data recovery !

Εικόνα

Απάντηση

Επιστροφή στο “Οδήγηση & Τεχνικές”

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτήν τη Δ. Συζήτηση: Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 1 επισκέπτης